Aktualności
Menu witryny
Artykuł tygodnia
Artykuły
Czym jest dietetyka?
Składniki odżywcze
Witaminy
Składniki mineralne
Rodzaje diet
Modne diety
Żywienie człowieka chorego
Żywienie dzieci i młodzieży
Żywienie sportowców
Porady
Szukaj
Kontakt

Dieta wegetariańska | Drukuj |
Redaktor: Katarzyna   
ImageWegatarianizm zwany inaczej jarstwem, wywodzi się z Indii i terenów Bliskiego Wschodu. Wegetarianizm najczęściej był praktykowany z pobudek religijnych jako sposób żywienia zgodny z wolą Boga, nie wymagający zabijania.
 
 
 
Obecnie obserwuje się znaczący wzrost zainteresowania dietą wegetariańską jako nowoczesny prawidłowy model żywienia. Jakie są wady i zalety tej diety? Czy każdy z nas może całkowicie zrezygnować z mięsa? Kto absolutnie nie może być wegetarianinem? Postaram się odpowiedzieć na wszystkie pytania w poniższym artykule.
 

Wegetarianizm polega głównie na ograniczeniu się wyłącznie do pokarmów pochodzenia roślinnego, do których można zaliczyć:
  • rośliny zbożowe,
  • rośliny strączkowe,
  • rośliny oleiste,
  • warzywa,
  • owoce,
  • orzechy,
  • grzyby.
W ostatnich latach bardzo wzrosła popularność diety wegetariańskiej oraz powstało wiele jej odmian. Do których zalicza się: weganizm, laktowegetarianizm, laktoowowegetarianizm, semiwegetarianizm.
 

Dieta wegańska, wegetarianizm ścisły

Jest dietą która całkowicie wyklucza produkty pochodzenia zwierzęcego, a uwzględnia wyłącznie produkty pochodzenia roślinnego.  W przypadku wegan w celu uniknięcia niedoborów zaleca się suplementację diety witaminą B12, witaminą D oraz wapniem.
 
Weganizm jest rodzajem postawy - etycznej, psychologicznej, społecznej, cechującej się jak największym zminimalizowanie uczestnictwa w cierpieniu zwierząt, co w konsekwencji prowadzi do eliminacji produktów pochodzenia zwierzęcego, w tym także miodu.

Dieta wegańska może dzielić się dalej na inne kierunki:
  • witarianizm,
  • frutarianizm.


Witarianizm wyklucza spożywanie pokarmów poddanych obróbce termicznej. Witarianie dopuszczają środki żywnościowe nie przetwarzane przemysłowo oraz podgrzewanie jedzenia do 41°C. Witarianizm jest dietą która polega głównie na jedzeniu tylko świeżych warzyw i owoców, dochodzi do eliminacji wszelkich napojów jak herbata, kawa, soki, napoje, zastępują je wodą mineralną.

Przekonania witarianów to fakt, że gotowanie niszczy enzymy i składniki mineralne zawarte w warzywach i owocach. Naukowcy potwierdzają to, jednak zaznaczają także, że gotowanie czasem uwalnia więcej składników mineralnych z wnętrza pokarmu oraz wysoka temperatura powoduje ścinanie się białka i "śmierć" żywności.

Frutarianizm, najbardziej radykalna z odmian. Frutarianie oprócz mięsa i produktów pochodzenia zwierzęcego nie jedzą żadnych owoców i warzyw, które musieliby zerwać. Ich pokarm ogranicza się do owoców, które same spadną z drzewa. Nie akceptują spożywania marchwi i sałaty. Frutarianie żywią się np. pomidorami, jabłkami, fasolą, ale nie jedzą ziemniaków i szpinaku. Wielu naukowców podważa fakt iż dzięki takiemu jadłospisowi można organizmowi dostarczyć wszystkie niezbędne składniki pokarmowe i witaminy, ze względu na tak ubogi jadłospis jest to bardzo ciężkie w realizacji.


Dieta  laktowegetariańska jest odmiana łagodną, laktowegetarianie dopuszczają jednak spożywanie mleka i jego przetworów.


Dieta laktoowowegetariańska jest dietą w której oprócz produktów pochodzenia roślinnego uwzględnia również mleko i jego przetwory oraz jaja.


Dieta semiwegetariańska
dopuszcza spożywanie ryb, drobiu, jaj i mleka, natomiast wyklucza jedynie czerwone mięso.

 
Zalety posiłków wegetariańskich:

  • małą kaloryczność potraw,
  • wysoka wartość odżywcza,
  • ograniczona zawartość tłuszczu i nasyconych kwasów tłuszczowych,
  • zwiększony udział jedno i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych,
  • brak lub niska zawartość cholesterolu,
  • wysoka zawartość węglowodanów złożonych,
  • wysoka podaż błonnika pokarmowego,
  • zwiększona ilość witaminy C,
  • korzystny stosunek sodu do potasu.

Wady posiłków wegetariańskich:
  • problemy z pokryciem zapotrzebowania energetycznego,
  • zbyt mała podaż  białka, dlatego też dieta wegetariańska nie powinna być stosowana przez kobiety w ciąży , matki karmiące oraz dzieci i młodzieży,
  • niska przyswajalność wapnia, żelaza, cynku, co wiąże się ze zwiększonym zagrożeniem niedokrwistością z niedoboru żelaza u wegetarianek oraz u weganek zwiększonym ryzykiem osteoporozy, która spowodowane jest brakiem podaży mleka i jego przetworów,
  • problemy z pokryciem zapotrzebowania na witaminę B12 oraz witaminę D, co może wiązać się z występowaniem niedokrwistości w przypadku  deficytu witaminy B12 oraz krzywicą przy  braku witaminy D.


Konsekwencje zdrowotne żywienia stosowania diety wegetariańskiej


Zwiększone ryzyko:
  • niedożywienie,
  • niedorozwój fizyczny,
  • niedorozwój psychiczny,
  • niedokrwistość,
  • krzywica,
  • osteoporoza,
  • biegunki,
  • aburzenie miesiączkowania,
  • zaburzenia neurologiczne.

Zmniejszone ryzyko:
  • otyłość,
  • cukrzyca,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • miażdżyca,
  • choroby serca,
  • zaparcia,
  • nowotwory jelita grubego,
  • próchnica zębów,
  • kamica.


Za pewne można stwierdzić, że osoby stosujący dietę wegetariańską, spożywają produkty zdrowsze oraz rezygnują z alkoholu, papierosów i innych używek. Istotnym elementem modelu żywienia jest fakt pokrycia zapotrzebowania na składniki mineralne i witaminy. Kwestia zwiększonej podaży błonnika pokarmowego może zwiększać absorpcję np. cynku lub też może prowadzić do objawów niedokrwistości  z niedoboru żelaza lub witaminy B12.

Prawidłowe zbilansowanie diety pozwoli na pokrycie niezbędnych składników pokarmowych. I tak w przypadku diety wegan, całkowita eliminacja mięsa powinna być zastąpiona nasionami roślin strączkowych, tofu, kotletami sojowymi, natomiast w miejsce mleka należy włączyć mleko sojowe dodatkowo wzbogacane w wapń.

Dieta wegetariańska może wiązać się z  niepełnym pokryciem zapotrzebowania energetycznego, niedoborami białkowymi (aminokwasy egzogenne), witamin. Natomiast z drugiej strony posiada ona korzystne ograniczenia tłuszczy nasyconych, zwiększoną podaż węglowodanów złożonych, zwiększoną ilość błonnika pokarmowego, co sprzyja zmniejszeniu ryzyka  chorób nowotworowych, serca, naczyń oraz cukrzycy.