Aktualności
Menu witryny
Artykuł tygodnia
Artykuły
Czym jest dietetyka?
Składniki odżywcze
Witaminy
Składniki mineralne
Rodzaje diet
Modne diety
Żywienie człowieka chorego
Żywienie dzieci i młodzieży
Żywienie sportowców
Porady
Szukaj
Kontakt

Doping w sporcie | Drukuj |
Redaktor: Katarzyna   
 Image
Doping wydolnościowy, sztuczne podnoszenie wydolności fizycznej i psychicznej zawodnika metodami wykraczającymi poza normalny, "naturalny" trening, choć w praktyce granica między dopingiem i treningiem jest często bardzo trudna do ustalenia. [WIKIPEDIA]



Środki dopingujące
  • To zakazane substancje farmakologiczne, stosowane w celu podniesienia zdolności do wykonywania wysiłku, umieszczone na liście środków dopingujących.
  • Również do tej grupy należą zakazane metody dopingu.
  • Środki dopingujące mają za zadanie pokonanie naturalnego mechanizmu obronnego, który jest uruchamiany w momencie zagrożenia dla organizmu.
  • Takie znaczenie ochronne ma np. mechanizm zmęczenia, który zapobiega nieodwracalnym zmianom w organizmie. Wyeliminowanie go może mieć tragiczne skutki w postaci zaburzeń poszczególnych układów, a nawet kalectwa lub śmierci.
  • Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie środków dopingujących przez młodych sportowców lub młodzież trenującą dla swojego rozwoju i zdrowia

I. Środki dopingujące
  • Narkotyczne środki przeciwbólowe (narkotyki), np. morfina, peptydyna oraz inne związki pokrewne.

  • Środki pobudzające (stymulanty), np. amfetamina oraz inne związki pokrewne

  • Środki anaboliczne:
  • Steroidy anaboliczno-androgenne np. nandrolon, testosteron oraz inne związki pokrewne
  • Inne środki anaboliczne, np. klenbuterol oraz inne związki pokrewne

  • Środki moczopędne (diuretyki), np. furosemid oraz inne związki pokrewne

  • Hormony peptydowe i inne pochodne, np. hormon wzrostu, hormon adrenokortykotropowy (ACTH) oraz inne związki pokrewne


II. Zakazane metody dopingowe


Doping krwią
  • Metoda ta polega na stosowaniu krwi, preparatów krwiopochodnych lub erytropoetyny w celu innym niż uzasadniony cel leczniczy.
  • Polega na podaniu zawodnikowi w określonym czasie przed startem w zawodach krwi, czerwonych ciałek krwi lub preparatów krwiopochodnych zawierających krwinki czerwone. 
  • Preparaty takie mogą pochodzić od samego biorcy (autologiczne) lub innej osoby (nieautologiczne). 
  • Transfuzja dodatkowej krwi zwiększa wydolność fizyczną zawodników, zwłaszcza startujących w dyscyplinach wytrzymałościowych, jak biegi długodystansowe (maraton), wyścigi kolarskie czy biegi narciarskie, stwarzając nierówne szanse konkurentom.

Metody farmakologiczne, chemiczne i fizyczne

  • Zabronione są manipulacje farmakologiczne, chemiczne lub fizyczne, wykorzystujące substancje lub metody, które modyfikują bądź usiłują zmodyfikować stan i charakter próbek moczu pobieranych w kontrolach antydopingowych i prowadzą w konsekwencji do zmiany wyników testów np.cewnikowanie, podmienianie lub fałszowanie moczu (pobieranego do kontroli), 
  • hamowanie wydalania nerkowego, np. przy użyciu probenecidu i pokrewnych substancji złożonych oraz poprzez podawanie epitestosteronu (jeżeli stężenie epitestosteronu przekracza 200 ng/ml, wówczas laboratorium zawiadamia Podkomisję Kontroli Dopingu, która wdraża odpowiednie postępowanie).


 III. Środki, których stosowanie podlega ograniczeniu.

 
Alkohol
  • Jest zabroniony w niektórych dyscyplinach sportu, np.w łucznictwie, pięcioboju nowoczesnym, sportach motocyklowych (stałe badanie na obecność alkoholu w wydychanym powietrzu na 45 min. przed startem), szermierce. 
  • Na żądanie związku sportowego mogą być wykonywane odpowiednie badania kontrolne. (są to przede wszystkim badania zawartości alkoholu w powietrzu wydechowym lub krwi).

Marihuana

  • Jest zabroniona w niektórych dyscyplinach sportu.
  • Testy na jej obecność mogą być wykonywane na żądanie związku sportowego. 
  • Podobnie jak haszysz marihuana jest składnikiem konopi.
  • Długotrwałe nadużywanie marihuany prowadzi do wystąpienia psychoz toksycznych

Środki znieczulające miejscowo
  • Stosowanie środków znieczulających miejscowo w postaci zastrzyków jest dozwolone pod następującymi warunkami:
  • wykorzystywane są takie środki, jak bupiwakaina, prokaina, karbokaina, lidokaina i inne związki pokrewne z wykluczeniem kokainy, 
  • tosowane są wyłącznie miejscowo lub dostawowo, 
  • stosowane są wyłącznie w wyniku wskazań lekarskich
  • Stosowanie tzw. blokad stawów, bez uzasadnionych wskazań lekarskich, powoduje zniesienie istotnej reakcji alarmowej, jaką jest ból, a to przyczynia się do częstych i groźnych kontuzji, np. w siatkówce, koszykówce, wioślarstwie, a zwłaszcza w piłce nożnej i boksie.

Kortykosteroidy
  • Ich stosowanie jest zabronione, z wyjątkiem: ich podania miejscowego (w wyniku wskazań laryngologicznych, okulistycznych lub dermatologicznych), w inhalacji (astma, alergiczny nieżyt nosa) , wstrzyknięć miejscowych i dostawowych. 
  • Każdorazowe ich zastosowanie należy zgłosić do Podkomisji Kontroli Dopingu lub lekarzowi zawodów

Beta-adrenolityki (beta-blokery)

przykłady Beta-adrenolityków :
  • acebutolol   
  • alprenolol
  • atenolol
  • labetalol
  • metoprolol
  • nadolol
  • oksprenolol
  • propranol
  • sotalol
  • oraz inne związki pokrewne.
  • Stosowanie ich jest zakazane m.in.:w łucznictwie, strzelectwie, biathlonie, pięcioboju nowoczesnym, saneczkarstwie, skokach narciarskich, nurkowaniu. W innych dyscyplinach sportu testy na obecność tych leków wykonywane będą na wniosek związków sportowych.


Efekty uboczne stosowania dopingu
 
1. Steroidy anaboliczno-androgenne (SAA) – syntetyczne pochodne testosteronu

Feminizacja
  • ginekomastia
  • podwyższona tendencja do odkładania tłuszczu
Wirylizacja
  • zaburzenia miesiączkowania
  • chrypka lub obniżenie głosu 
  • przerost łechtaczki 
  • zarost na twarzy 
  • łysienie typu męskiego
Jądra
  • zahamowanie czynności
  • redukcja produkcji testosteronu 
  • obniżenie spermatogenezy 
  • atrofia jąder 
  • po krótkotrwałym wzroście, obniżenie libido
Wątroba
  • żółtaczka cholestatyczna
  • plamica wątrobowa 
  • nowotwory wątroby
Układ sercowo-naczyniowy
  • zwiększone ryzyko miażdżycy naczyń wieńcowych
  • wzrost cholesterolu całkowitego i trójglicerydów 
  • wzrost LDL, obniżenie HDL 
  • nadciśnienie tętnicze 
  • przerost serca (?)
Narząd ruchu
  • przedwczesne zamknięcie nasad kostnych u dzieci-zahamowanie wzrostu
  • zwiększona podatność na obrażenia – zerwanie i naderwanie ścięgien
Psychika
  • depresja po zakończeniu cyklu
  • niecierpliwość, irytowanie się, uczucie niepokoju, skłonność do wybuchów gniewu i użycia przemocy 
  • uzależnienie psychiczne
Prostata
  • przerost prostaty
  • rak prostaty
Skóra
  • trądzik
  • rozstępy 
  • przyspieszenie łysienia 
  • obrzęki szczególnie twarzy

Układ pokarmowy
  • uczucie pełności
  • nudności wymioty 
  • luźne stolce, biegunka

Inne – związane z iniekcjami
  • ryzyko przeniesienia chorób zakaźnych (HIV,WZW typ B lub C)
  • wstrząs anafilaktyczny
  • miejscowe ropne zapalenie skóry

2. Hormon wzrostu (GH)

  • powiększenie języka
  • upośledzona tolerancja glukozy 
  • przerost rąk, stóp i twarzy (akromegalia) 
  • powiększenie narząd wewnętrznych 
  • zespół cieśni garstka

3. Beta2 agoniści
  • tachykardia
  • palpitacje 
  • nudności 
  • kurcze mięśni 
  • napady niepokoju

4. Diuretyki
  • odwodnienie
  • zawroty głowy, zaburzenia równowagi 
  • bóle głowy, 
  • arytmia 
  • kurcze mięśni 
  • niewydolność nerek

5. Stymulanty (np. amfetamina, efedryna, kofeina)

  • drażliwość
  • bezsenność 
  • niepokój 
  • bóle lub zawroty głowy 
  • arytmia, bradykardia lub tachykardia 
  • skoki ciśnienia tętniczego 
  • nudności, wymioty 
  • ból brzucha 
  • spadek apetytu

5. Erytropoetyna
  • nadciśnienie tętnicze
  • incydenty zakrzepowe 
  • nagła śmierć (?) 
  • bóle głowy i stawów 
  • obrzęki 
  • nudności

Stopień wystąpienia efektów ubocznych zależy od konstytucji sportowca jak i od jakości, dawki i czasu przyjmowania środka.


Diagnostyka antydopingowa
  • Podstawowym kryterium diagnostycznym i dowodowym stosowania niedozwolonych środków jest stwierdzenie w moczu sportowca określonego związku lub jego metabolitu bądź też przekroczenie dopuszczalnego progu jego stężenia.

  • Obecnie w laboratoriach antydopingowych poza analizami moczu przeprowadzane są również badania próbek krwi i innych materiałów badawczych np. włosów.


Masz uwagi? Widzisz błąd? Zgłoś to administratorowi.